Rượu vang và rượu champagne từ lâu đã trở thành những thức uống quen thuộc trong các dịp lễ tết hoặc các bữa tiệc quan trọng. Tại Việt Nam sự quan tâm dành cho mặt hàng này đang ngày càng tăng cao. Người tiêu dùng muốn tìm hiểu rõ hơn về nguồn gốc, quy trình sản xuất cũng như các phân loại phổ biến để có thể đưa ra lựa chọn phù hợp.
Lịch Sử Của Rượu Vang Và Rượu Champagne
Rượu vang là một loại thức uống lên men từ quả nho. Lịch sử của thức uống kéo dài hàng ngàn năm với các dấu tích đầu tiên được tìm thấy ở khu vực Tây Á. Qua nhiều thế kỷ kỹ thuật trồng cây và ủ nước ép đã lan rộng khắp châu Âu, đặc biệt là tại Pháp, Ý và Tây Ban Nha. Trong suốt quá trình phát triển dài hàng thế kỷ, văn hóa làm vang đã lan tỏa ra toàn thế giới. Từ những hầm ủ cổ xưa ở châu Âu, các nhà thám hiểm đã mang hạt giống và kỹ thuật trồng trọt đến tận châu Mỹ xa xôi, tạo ra những vùng đất canh tác mới mẻ mang lại giá trị kinh tế cao.
Nho dùng để ép cốt khác hoàn toàn với nho ăn quả thông thường. Quả dùng để ủ thường có lớp vỏ dày hơn, kích thước nhỏ hơn và chứa nhiều hạt. Nhờ hàm lượng đường tự nhiên rất cao trong quả, nấm men có thể dễ dàng sinh sôi tạo ra cồn. Riêng đối với rượu champagne, tên gọi gắn liền với vùng đất Champagne nằm ở phía bắc nước Pháp. Tên gọi vùng miền được chính phủ bảo hộ nghiêm ngặt và chỉ những chai sủi bọt được sản xuất tại khu vực đó bằng phương pháp truyền thống mới được mang tên gọi chính thức là rượu champagne. Các loại đồ uống sủi bọt sản xuất ở những nơi khác, dù có chung phương pháp cũng chỉ được gọi là rượu sparkling.
Đặc Điểm Sản Xuất Rượu Vang Và Rượu Champagne
Quá trình chế biến các loại đồ uống đòi hỏi sự tỉ mỉ, thời gian kéo dài và tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt từ khâu thu hoạch đến khi đóng chai. Quá trình làm việc được bắt đầu ngay tại các vườn trồng, nơi những người nông dân theo dõi sát sao sự phát triển của quả. Tùy thuộc vào thời tiết và giống nho, thời điểm thu hoạch sẽ được tính toán cẩn thận để lượng đường và axit trong quả đạt trạng thái cân bằng hoàn hảo. Quả thường được thu hoạch bằng tay vào sáng sớm nhằm giữ nguyên độ tươi mới, hạn chế tình trạng dập nát trước khi đưa về nhà máy ép nước.
Quy Trình Lên Men Rượu Vang Trắng Và Rượu Vang Đỏ
Khi quả được chuyển về nhà máy, chúng sẽ trải qua công đoạn phân loại, bỏ cuống và nghiền ép. Điểm khác biệt lớn nhất trong khâu sản xuất rượu vang đỏ và rượu vang trắng nằm ở việc xử lý phần vỏ. Để tạo ra thành phẩm màu đỏ, nhà sản xuất sẽ ủ phần nước ép cùng với cả vỏ, hạt và đôi khi là phần cuống. Sắc tố màu sắc và hợp chất tannin có trong lớp vỏ sẽ hòa quyện vào nước ép tạo ra màu đỏ đặc trưng cùng vị chát nhẹ. Thời gian ngâm vỏ có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.
Ngược lại quy trình làm vang trắng thường ưu tiên việc tách bỏ vỏ ngay lập tức sau khi ép. Nước ép trong vắt sẽ được ủ ở nhiệt độ thấp để duy trì hương thơm tự nhiên của trái cây tươi. Quá trình biến đổi diễn ra khi nấm men tiêu thụ lượng đường tự nhiên trong nước ép rồi chuyển hóa chúng thành cồn và khí CO2. Một số dòng cao cấp sẽ trải qua thêm một giai đoạn ủ trong các thùng gỗ sồi, giúp cho thành phẩm phát triển thêm hương vị đậm đà như vani, gỗ nướng, làm cho bề mặt nước mềm mượt hơn rất nhiều trước khi tiến hành đóng chai tiêu thụ.
Phương Pháp Chế Biến Rượu Champagne Và Rượu Sparkling
Việc sản xuất rượu champagne và rượu sparkling phức tạp hơn rất nhiều vì người thợ cần phải tạo ra các bọt khí tự nhiên bên trong chai. Phương pháp truyền thống bắt buộc phải trải qua hai lần ủ men. Lần đầu tiên giống như việc làm các loại thông thường để tạo ra phần cốt nền. Tiếp theo cốt nền sẽ được pha trộn theo công thức riêng của từng hãng sản xuất.
Lần thứ hai sẽ diễn ra trực tiếp bên trong từng chai đóng kín. Nhà sản xuất thêm một lượng nhỏ hỗn hợp đường và nấm men vào trong. Khi men tiêu thụ đường, lượng khí CO2 được sinh ra nhưng không thể thoát ra ngoài, từ đó hòa tan vào trong nước tạo thành các bọt khí liti. Sau khi hoàn thành khâu thứ hai, sản phẩm sẽ được giữ nguyên cùng với bã men trong hầm tối từ vài tháng đến vài năm. Việc lưu trữ cùng bã men tạo ra hương vị bánh mì nướng béo ngậy rất đặc trưng của dòng sản phẩm. Cuối cùng nhà sản xuất tiến hành loại bỏ phần cặn bã, bổ sung lượng dung dịch hao hụt và đóng nút bần bọc dây thép chắc chắn để giữ áp suất bền bỉ.
Các Dòng Sản Phẩm Phổ Biến Trên Thị Trường
Danh mục đồ uống lên men vô cùng đa dạng với nhiều lựa chọn phù hợp cho các nhu cầu sử dụng khác nhau. Đối với những người mới bắt đầu tìm hiểu, việc phân biệt các dòng cơ bản là bước đầu tiên để bước vào thế giới hương thơm đa dạng. Sự phong phú về chủng loại giúp người dùng dễ dàng đưa ra quyết định khi chọn mua.
Rượu vang đỏ thường được lựa chọn nhờ màu sắc đậm sâu và vị chát rõ ràng. Các giống nho nổi tiếng có thể kể đến như Cabernet Sauvignon, Merlot hay Pinot Noir. Chúng thường xuất hiện trong các bữa ăn có các món ăn đậm vị. Rượu vang trắng mang màu vàng rơm nhẹ nhàng tươi sáng với vị chua thanh mát đặc trưng, thường được làm từ giống nho Chardonnay hoặc Sauvignon Blanc, rất thích hợp khi kết hợp chung với hải sản. Rượu vang hồng lại là sự kết hợp màu sắc dịu nhẹ, thời gian ngâm vỏ ngắn nên mang hương thơm trái cây thanh mát, màu phớt tự nhiên rất dễ làm quen.
Rượu vang ngọt là phân khúc dành cho những khách hàng chuộng hậu vị ngọt ngào. Nhà sản xuất cố tình thu hoạch muộn hơn bình thường để quả héo đi, hàm lượng đường cô đặc lại. Lượng đường thừa sau khi ủ sẽ sinh ra vị ngọt cho thành phẩm. Phân loại cường hóa là dòng được thêm cồn vào trong quá trình sản xuất, có nồng độ cao hơn bình thường, hay được dùng làm đồ uống tráng miệng sau bữa ăn chính.
Nguồn Gốc Xuất Xứ Nổi Bật Của Các Loại Rượu Vang
Sự phát triển của ngành công nghiệp ép trái cây trải dài trên toàn thế giới tạo ra hai khái niệm phổ biến là khu vực cựu thế giới và khu vực tân thế giới.
Rượu vang Pháp là đại diện tiêu biểu nhất cho khu vực cựu thế giới. Quốc gia sở hữu các vùng trồng nho lừng danh như Bordeaux hay Burgundy với các thương hiệu đã được khẳng định trên toàn cầu như Chateau Latour, Albert Bichot. Rượu vang Ý cũng có bề dày lịch sử tương đương, nổi bật với sự đa dạng của các giống nho bản địa, hệ thống phân hạng DOCG khắt khe nhằm đảm bảo chất lượng tiêu chuẩn cho từng sản phẩm bán ra thị trường.
Các quốc gia thuộc khu vực tân thế giới đang ngày càng khẳng định vị thế vững chắc. Sản phẩm của Chile nổi bật với mức giá vô cùng hợp lý và hương vị đậm đà dễ tiếp cận. Các sản phẩm của Úc hay Mỹ thường mang phong cách hiện đại, tập trung vào hương thơm trái cây nguyên bản. Các thương hiệu như 19 Crimes của Úc hay Black Stallion Estate của Mỹ đang nhận được rất nhiều sự quan tâm từ cộng đồng.
Cách Bảo Quản Rượu Vang Và Rượu Champagne Đúng Chuẩn
Sau khi đã tìm hiểu về nguồn gốc cũng như các phân loại phổ biến, việc biết cách lưu trữ đóng vai trò rất quan trọng để giữ nguyên chất lượng của đồ uống. Khác với nhiều loại thức uống thông thường, rượu vang và rượu champagne cực kỳ nhạy cảm với các yếu tố môi trường xung quanh. Nếu không được chăm sóc đúng cách, cấu trúc hương vị sẽ bị phá vỡ hoàn toàn.
Yếu Tố Nhiệt Độ Và Ánh Sáng
Nhiệt độ là yếu tố có tác động lớn nhất đến quá trình lão hóa của rượu vang. Mức nhiệt độ lý tưởng nhất để bảo quản thường dao động từ 12 đến 15 độ C. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột hoặc môi trường quá nóng sẽ làm cho quá trình lên men tiếp tục diễn ra sai lệch, dẫn đến việc hỏng hóc hoặc có vị chua gắt. Do đó người dùng cần đặt các chai ở nơi thoáng mát, tránh xa các khu vực tỏa nhiệt như bếp hoặc tủ lạnh thông thường.
Bên cạnh nhiệt độ, ánh sáng mặt trời chứa tia cực tím cũng là nguyên nhân gây biến đổi các hợp chất hữu cơ bên trong chai. Các nhà sản xuất thường sử dụng chai thủy tinh tối màu để hạn chế phần nào tác động của ánh sáng. Tuy nhiên người dùng vẫn nên cất giữ rượu vang đỏ, rượu vang trắng hay rượu champagne trong các hầm chứa hoặc tủ chuyên dụng tối màu.
Độ Ẩm Và Tư Thế Đặt Chai
Với những chai sử dụng nút bần truyền thống, độ ẩm môi trường lý tưởng cần duy trì ở mức khoảng 70%. Mức độ ẩm đủ cao sẽ giúp cho nút bần không bị khô nứt. Nếu nút bần bị khô, không khí từ bên ngoài sẽ dễ dàng lọt vào trong chai, gây ra hiện tượng oxy hóa làm hỏng cấu trúc nguyên bản.
Tư thế đặt chai cũng là một nguyên tắc cơ bản nhưng vô cùng quan trọng. Các chai rượu sparkling hay rượu vang tĩnh có nút bần luôn phải được đặt nằm ngang. Việc đặt nằm ngang giúp cho chất lỏng bên trong luôn tiếp xúc trực tiếp với nút bần, giữ cho nút luôn ẩm ướt và nở giãn tối đa, bít kín hoàn toàn miệng chai. Đối với những sản phẩm sử dụng nút vặn kim loại hiện đại, người dùng có thể thoải mái đặt đứng mà không lo ảnh hưởng đến chất lượng.
Thời gian bảo quản cũng là một lưu ý đáng quan tâm. Không phải sản phẩm nào cũng có thể lưu trữ càng lâu càng tốt. Những chai uống hằng ngày thường được khuyến cáo sử dụng ngay trong vòng vài năm kể từ năm thu hoạch để tận hưởng trọn vẹn sự tươi mát. Chỉ có một số lượng nhỏ các dòng cao cấp với cấu trúc tannin vững chắc và nồng độ axit cao mới có khả năng lão hóa và phát triển hương vị phức tạp qua hàng chục năm
